Բեռլինյան պատի փլուզումից առաջ համաներումը քաղաքական ճնշումները մեղմելու փորձ էր

Բեռլինյան պատի փլուզումից առաջ համաներումը քաղաքական ճնշումները մեղմելու փորձ էր

Գերմանական ակադեմիական փոխանակման ծառայությունը Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետի հետ համատեղ  «Ենթամշակույթը և բռնությունը քրեակատարողական հիմնարկում. Հայաստան, Վրաստան եւ Գերմանիա»  թեմայով  ապրիլի 28-29-ին  հրավիրել է  երկօրյա գիտաժողով:

Քյոլնի համալսարանի  կրիմինալոգիայի  ինստիտուտի տնօրեն պրոֆ. դր. Ֆրանկ Նոյբախերն իր զեկույցում անդրադարձավ Գերմանիայի քրեակատարողական հիմնարկներում ենթամշակույթին, կոռուպցիոն երեւույթներին: Նա նշեց, որ Գերմանիայում կոռուպցիայի դեպքերը չեն հանրայնացվում,  շատ քիչ են դատավճիռները, որոնք վերաբերում են կոռուպցիային: Տնտեսական հանցագործությունները, ըստ նրա, կազմում են մեկ տոկոսը:

Ֆրանկ Նոյբախերի հետ հարցազրույցը ներկայացնում ենք ստորև:

-Ի՞նչ հետեւանքներ է ունենում դատական սխալ ակտը Գերմանիայում, որի պատճառով խեղվում են մարդկային ճակատագրեր, մարդիկ տարիներով հայտնվում են անազատության մեջ, հետո` արդարացվում:

-Նախ եւ առաջ հարուցվում է դատական վարույթ: Պետք է պարզել` իրո՞ք դա տեղի է ունեցել իրավական նորմերի խախտմամբ, կատարվե՞լ է դիտավորյալ: Եվ միայն դատական վարույթի ընթացքում, երբ պարզվի, որ ոչ պատշաճ արդարադատություն է իրականացվել, տվյալ դատավորը կարող է ենթարկվել պատասխանատվության: Եթե սխալ դատական ակտ է եղել, ապա դատավորը միանշանակ ենթարկվում է պատասխանատվության: Գերմանական մշակույթին հղում անելով` կարող եմ ասել, որ նման դեպքերն այնքան քիչ են, որ դրանց մասին չեն բարձրաձայնում:

-Ո՞ր դեպքերում են Գերմանիայում ազատազրկվածների նկատմամբ կիրառում համաներում, ի՞նչ հանգամանքներ են հաշվի առնվում:

-1989թ., դեռեւս Բեռլինյան պատի փլուզումից առաջ, ԳԴՀ-ում տեղի է ունեցել համաներում, որի շրջանակներում փորձել են  այն ժամանակվա  քաղաքական ճնշումները փոքրիշատե մեղմել: Բացի դրանից, տեղի է ունեցել նաեւ համաներման երկրորդ ալիք: Եթե առաջին ալիքով ազատեցին համեմատաբար ծանր հանցագործություններ կատարած անձանց, ապա երկրորդ ալիքով ազատեցին միջին եւ թեթեւ հանցագործություն կատարած անձանց, օրինակ` գողության համար ազատազրկվածներին: Այդ համաներումը համագերմանական էր եւ հիշվող: Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում կիրառվում է նաեւ ներում, բայց դա վերաբերում է անհատական դեպքերին:

-Իսկ պատժի անհատականացումը ո՞ր դեպքերում է կիրառվում:

-Պատժի անհատականացմամբ  զբաղվում են դատավորները:

-Գերմանիայում  ո՞ր գործերով են  հիմնականում քաղաքացիները ներպետական ատյանները սպառելուց հետո դիմում Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան եւ հաղթում:

— ՄԻԵԴ-ում  կար, օրինակ,  մի գործ, որի դեպքում Գերմանիայի  Դաշնային  Հանրապետության  դեմ կայացվեց որոշում: Դա վերաբերում էր դատապարտյալին խցում մերկ պահելուն` ելնելով անվտանգությունից: Հաջորդը տեղի է ունեցել Բայերնում, երբ բժիշկը թույլ է տվել ընդունելու հոգեներգործող  այնպիսի դեղ, որը տվյալ անձը չպետք է ընդուներ: Շատ կարեւոր է Սահմանադրական դատարանի եւ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դերակատարությունը, քանի որ հենց  քրեակատորղական  հիմնարկներում  են  խախտվում մարդու հիմնարար իրավունքներն ու ազատությունները:

-Իսկ  Ձեզ բավարարո՞ւմ   է  Գերմանիայում  պրոբացիոն ծառայության գործունեությունը:

-Պրոբացիոն ծառայությունը ներդրվել է պրակտիկայի ընթացքում, երբ դատավորները ազատազրկման հետ կապված պատժատեսակները փորձել են փոխարինել ազատազրկման հետ չկապված պատժատեսակներով: Պարտադիր չէ, որ մարդուն պատժենք ամենախիստ պատժատեսակով, որպեսզի համոզված լինենք նրա` պատժված լինելու հարցում: Բոլոր քրեագետներն այն կարծիքի են, որ որքան ծանր  կամ  խիստ է պատիժը, այնքան այն ավելի դաժան  ազդեցություն է ունենում  անձի  հետագա կյանքում: Կարծում եմ, որ պատժի կրման այլընտրանքային տարբերակները միայն դրական ազդեցություն են ունենում:

Թագուհի Հակոբյան